www.samosiejka.free.ngo.pl                                                                                          PUNKT DORADCZY - BUDOWNICTWO GLINIANE!!

Towarzystwo  Wspierania  Inicjatyw  Oddolnych  SAMOSIEJKA

 

Samosiejka

           O nas

Zarząd

Kontakt

Projekty

Sprawozdania

Statut

PUNKT DORADCZY - BUDOWNICTWO GLINIANE - TEL.: 0668 139 139

Sekcja ta przeznaczona jest dla tych, którzy posiadają w sowim gospodarstwie stare budynki  gliniane oraz tych którzy chcą poeksperymentować z gliną na terenie własnej działki budując np. ławę, piec, ogrodzenie lub inny ciekawy, miły dla oka obiekt.

Obecnie ekologiczne budownictwo gliniane rozpowszechnione jest w wielu krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej. Glina wykorzystywana jest do budowy przy wykorzystaniu różnorodnych technik np. ,"straw bale", , "cob", czy tradycyjne w Europie budownictwo szachulcowe. Cechą wspólną gliny jest niezaprzeczalny fakt zdrowotnych walorów tego materiału. W latach 60-tych ubiegłego wieku opinia na temat gliny jako materiału budowlanego została zmanipulowana i ośmieszona. Była przedstawiana jako technologia zacofanych, kojarząca się z biedą, którą czym prędzej trzeba wycofać i zastąpić technologią wielkiej płyty zakupionej ze Związku Radzieckiego. Poprzez powyższe praktyki wiedza na temat gliny powoli zanikała a ludzie chcący wyremontować swoje budynki często popełniali błędy skutkujące ich zniszczeniem. Najczęściej popełnianym było pokrywanie powierzchni glinianych betonowym tynkiem. Wynikało to z dwóch rzeczy, niewiedzy i z chęci ukrycia "zacofanej" technologii. A skutkiem było zawilgocenie ścian glinianych i w efekcie zapadniecie się ich. Naturalną cechą ścian glinianych jest ich "oddychanie", dzięki czemu wilgoć wytworzona wewnątrz domu powoli wydostaje się na zewnątrz. W momencie gdy tę wymianę przerwiemy, kładąc nie przepuszczalny dla wody beton, wilgoć zaczyna gromadzić się w ścianie.

Poprzez realizację projektu mamy na celu rozpropagowanie tradycyjnego budownictwa oraz zachęcenie wszystkich do wypróbowania tego wspaniałego materiału budowlanego jakim jest glina.

Dom zbudowany z gliny bez użycia szkieletu drewnianego - Bory Tucholskie. Błąd właściciela polegał na pokryciu glinianych ścian betonowym tynkiem.

Celem tego działu jest przekazanie wiedzy na temat gliny, jej właściwości, zalet i wad, po prostu fachowej wiedzy pozbawionej wszelkich zabobonów.

Glina jest najstarszym i do chwili obecnej najczęściej wykorzystywanym materiałem budowlanym. Jest jednocześnie bardzo tania. Jeśli mamy glinę na swojej działce - jest za darmo, jeśli nie - koszty ograniczą się tylko do transportu.  
Na wielu obszarach Polski glinę w budownictwie tradycyjnym wykorzystywano w różny sposób. Przeważnie ludzie zamożni wykorzystywali glinę wypaloną w postaci cegieł, a mniej zamożni glinę niewypaloną jako materiał tańszy. Chcielibyśmy tu od razu zaznaczyć, że materiał tańszy nie oznacza gorszy. Znając podstawowe zasady dotyczące gliny można tanio zbudować dom o standardach jakościowych przewyższający dom zbudowany z suporeksu.

Dominującym elementem krajobrazu wiejskiego na terenach Pomorza Zachodniego było budownictwo szkieletowe. Luki między belkami wypełniano cegłami lub gliną. 

Tradycyjne budownictwo szkieletowe

JAK NAPRAWIĆ GLINIANY BUDYNEK SZKIELETOWY - PRZEWODNIK

Jest kilka powodów niszczenia starych budynków glinianych. Podstawowym jest nieszczelność dachu co w efekcie prowadzi do gnicia belek drewnianych , no i do zawilgocenia i wypłukiwania gliny. Na temat wymiany i konserwacji belek drewnianych można by wiele pisać i najlepiej zrobiliby to specjaliści z tej dziedziny.

Jeśli chodzi o dach warto zainteresować się tradycyjną technologią pokrycia wiórem osikowym jako alternatywę dla dachówek cementowo azbestowych lub innych sztucznych materiałów.

Wióry osikowe są to strugane deseczki o wymiarach 36 cm długości, 8-10 cm szerokości i 5 mm grubości. Produkuje się je i układa na dachu z mokrego drewna osikowego. Osikę charakteryzuje specyficzny zapach, który odstrasza szkodniki. Po wyschnięciu osika nie wchłania wody. Wiór układa się warstwami na zakładkę, co daje dziewięć warstw i grubość dachu około 5 cm. Dach wyglądem przypomina rybią łuskę co wspaniale wtapia się w krajobraz. Więcej na temat wiórów osikowych i jak je samemu zrobić znajdziecie na stronie Stowarzyszenia Biobudownictwa:

http://biobudownictwo.org/technologia/panele-z-wior-osikowych/

 

Wypełnienie luk w konstrukcji drewnianej budynku jest stosunkowo proste. Aby zapewnić trwałość konstrukcji trzeba postępować według określonych zasad. Jeśli już mamy pewność, że z dachu nie cieknie i belki drewniane nie są zbyt spróchniałe możemy zabrać się do naprawy części glinianej.

Szukanie gliny. Jest to jeden z ważniejszych etapów, gdyż od tego zależy z jakim materiałem będziemy pracowali. Najprostszym sposobem jest zapytanie kogoś w okolicy, najlepiej zduna, który ma wiedzę o lokalnych miejscach z dobrą gliną. Jeśli nie mamy takiej możliwości nie przejmujemy się gdyż glina jest praktycznie wszędzie, trzeba tylko wiedzieć gdzie szukać. Można dowiedzieć się, gdzie były kiedyś cegielnie i skąd wydobywali glinę do produkcji cegieł, można również rozpocząć poszukiwania swojego złoża na własna rękę. Najlepiej zacząć szukać w najbliższym sąsiedztwie domu, wtedy problem transportu ograniczymy do minimum.

Glina składa się z bardzo drobniutkich cząstek, powstałych pod wpływem ogromnego ciśnienia mas ziemi. Występuje więc albo na dużej głębokości, albo (co nas interesuje) w miejscach, gdzie z tych głębin została wydobyta przez przesuwający się lodowiec lub miejsca wypłukiwane przez spływającą nich wodę, albo tez będące pozostałością działań człowieka  Są to wszelkiego rodzaju zbocza wzgórz i pagórków, często skraje lasów, wykroty, brzegi wąwozów, naturalne i sztuczne zagłębienia terenów, stare glinianki, leje po bombach. W tych miejscach należy szukać i pobrać próbki do badania w domu. Z czym glinę można pomylić? Podobne do gliny są mady i iły. Czy glina jest gliną czyli czy nadaje się do budowy można w łatwy sposób zbadać domowymi sposobami. Najprościej po prostu rozpuścić ją w wodzie. Jeśli nie miesza się zbyt dobrze - czyli nie absorbuje wody - nie jest to glina. Jeśli natomiast dobrze sie miesza z wodą i można w stosunkowo krótkim czasie doprowadzić do konsystencji gęstej śmietany - glina jest dobra. Należy wziąć pod uwagę jak wygląda kawałek, który rozpuszczamy. Inaczej będzie absorbowała wodę wysuszona na kamień grudka, a inaczej wilgotny i miękki kawałek.

Co to są dyle? W kwatery drewniane pomiędzy belkami wstawia się pionowo kijki - tradycyjnie dyle. Mogą to być kijki leszczynowe, wierzbowe lub inne w miarę elastyczne. W belkach wycinamy rowki na górze i na dole, tak, żeby kijki można było wcisnąć i by się zablokowały.

Następnym etapem jest przeplecenie przez dyle wiązek słomy. Tak przygotowana kwatera nadaje się do wypełnienia gliną.

Czy kwatery wypełniamy samą gliną? Nie. Do wypełnienia kwater musimy przygotować specjalną mieszankę gliny, piachu i słomy. Najpierw przygotowujemy piach, nie może to być piach okrągłych ziarenkach takich jak piach z plaży morskiej ponieważ nie będzie spełniał swojej roli. Najlepszy jest taki jaki używa się do mieszania z cementem. Podstawową funkcją piachu w mieszance jest zapobieganie przed pękaniem gliny. Z powodu na duże właściwości absorpcyjne gliny powiększa ona swoją objętość po dodaniu wody a zmniejsza po jej wyparowaniu, co powoduje jej pękanie. Każda glina ma w sobie mniej czy więcej piachu, więc to ile piachu trzeba dodać w naszym przypadku musimy sprawdzić doświadczalnie. Przeważnie będzie to w granicach od 1:5 (jedna cześć gliny, pięć części piachu) do 1:10 (jedna cześć gliny, 10 części piachu). Gdy dodamy za dużo piachu mieszanka będzie się rozpadać, gdy będzie za dużo gliny podczas wysychania powstaną pęknięcia. Żeby wykonać próby trzeba zrobić kilka, kilkanaście placków o różnych konsystencjach i zostawić do wyschnięcia na słońcu. podczas obserwacji stwierdzimy, która konsystencja jest najlepsza czyli jest plastyczna, nie rozpada się i nie pęka.

Gdy juz znamy swoje proporcje możemy do mieszanki dodać słomy, która będzie pełnić rolę zbrojenia i wzmocni całą konstrukcję.

Należy pamiętać, że sukces dobrze sporządzonej mieszanki zależy od tego czy jest dobrze wymieszana, nie może być, żadnych nierozdrobnionych grudek gliny czy piachu. Są różne techniki mieszania w zależności od ilości jaką potrzebujemy. Najprostszym, najtańszym ale i najbardziej pracochłonnym sposobem jest mieszanie ręczne. Do tego celu używamy kawałka brezentu lub grubej folii, na której kładziemy piach, glinę i słomę we wcześniej ustalonych proporcjach. Składniki muszą być dobrze wymieszane, każdą grudkę należy rozdrobnić, można do tego użyć nóg i rąk. Następnie podciągając jeden bok brezentu lub folii rolujemy mieszankę z jednego boku na drugi. Gdy mamy więcej mieszanki do zrobienia można użyć do tego rozdrabniarki do pasz lub/i betoniarki.

Do kwater mieszankę przenosimy w postaci "buł", którymi szczelnie wypełniamy całą przestrzeń. Ważne jest dobre połączenie kolejnych buł ze sobą. W tym celu pozostawiamy nierówną powierzchnię, można robić dziurki palcami lub kijkiem dzięki czemu następna porcja lepiej się zespoli. Musimy uzyskać w efekcie końcowym jednolitą masę.

Tynkowanie. Na powierzchni wypełnionej kwatery możemy położyć tynk gliniany, to znaczy mieszankę gliny i piasku, już bez słomy. Po wyschnięciu uzyskamy jednolitą, mocną powierzchnię, która gdy będzie chroniona przed dłuższym zamakaniem przetrwa dziesiątki a nawet setki lat.

Dobrym sposobem na zabezpieczenie ściany glinianej jest wykorzystanie tynków wapiennych. Wapno można w dowolnych proporcjach łączyć z gliną. Można też dodawać do wapna różnych naturalnych barwników na bazie np. różnego rodzaju kolorowych glinek. Znane od lat właściwości wapna zabezpieczą ścianę glinianą przed wilgocią jak i przed grzybami, bakteriami, owadami i innymi organizmami mogącymi zagrażać budowli. Wapno tworzy się ze skały wapiennej, której wzór chemiczny to CaCo3. Pod wpływem wysokich temperatur (900 - 1300 st.C) powstaje wapno palone - CaO, które w postaci białych brył może być punktem wyjścia do produkcji tynku. Po dodaniu wody powstaje wapno gaszone Ca(OH)2 w wyniku czego powstaje ciasto wapienne - plastyczna masa, która może być wykorzystana jako tynk. Po pokryciu mokry tynk wapienny podlega powolnemu procesowi karbonatyzacji czyli wiązania się z dwutlenkiem węgla z powietrza. Reakcja ta jest odwrotnie proporcjonalna do zawartości wody w tynku, gdyż woda jest tu katalizatorem, więc zbyt szybkie wyparowanie wody zahamuje proces. Reakcja przedstawia się w następujący sposób: Ca(OH)2 + H2O + CO2 -› CaCO3 + H2O i jest nieodwracalna, to znaczy, że CaCO3 juz nie wiąże się z wodą. Widzimy tu, że efektem końcowym jest CaCO3 czyli skała wapienna. Jak wyżej wspomnieliśmy proces tej jest bardzo powolny i może trwać wiele miesięcy a nawet lat. Efekt końcowy będzie jednak wart całego zachodu, gdyż uzyskamy ścianę nie przemakalną z zewnątrz a oddychającą (czyli przepuszczającą wilgoć na zewnątrz). 

 

Wiór osikowy

 

Dom z gliny pokryty wiórem osikowym zbudowany przez Stowarzyszenie Biobudownictwa

 

Złoże gliny na skarpie przy drodze.

 

 

Ręczne mieszanie gliny

Nożne mieszanie gliny :)

Tworzenie "buł"

 

 

INNE WYKORZYSTANIE GLINY

Wykorzystując powyższe instrukcje jak zrobić odpowiednią mieszankę gliny, słomy i piachu można tworzyć cały szereg różnych budowli od małych murków ogrodowych poczynając, poprzez ławy i garaże a na budynkach mieszkalnych kończąc. Mieszanka ta ma angielska nazwę cob. Technologia budowy przy użyciu coba oparta jest na "lepieniu" ścian bez użycia szkieletu drewnianego. Znane są duże kilkupiętrowe domy zbudowane w ten sposób. Tradycyjnie budowano tak w Anglii i Walii, później w czasach współczesnych Ianto Evans wykorzystał tę technikę do budowy nowych domów. Zaletą coba jest brak jakichkolwiek ograniczeń dotyczących formy. Budynek nie musi więc mieć kątów prostych, może natomiast przyjmować przeróżne, dziwaczne, bajkowe kształty.

Przy użyciu coba można również budować inne elementy w obejściu. Należy jednak pamiętać, że w naszym klimacie trzeba zawsze zbudować jakieś zadaszenie nad budowla z gliny. Czasowe zamakanie przez deszcze boczne nie jest szkodliwe, ale wystawienie na gliny na bezpośredni wpływ deszczu wiązać się będzie z powolnym jej wypłukiwaniem. Poniżej podajemy kilka przykładów budowli małej architektury przy użyciu coba.:

Piec chlebowy.

Płot lub murek.

Brama wiazdowa.

 

Tradycyjny dom z coba w hrabstwie Devon w Anglii

Współczesny budynek z coba

 

 

Samosiejka © 2009